Πίσω από την παραλία της Βοϊδοκοιλιάς, χωρισμένη από τη θάλασσα με μια λωρίδα αμμοθινών, απλώνεται η λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας, το Διβάρι. Όποιος περνά με το αυτοκίνητο τη βλέπει σαν μια έκταση ρηχού, ακίνητου νερού, σχεδόν αδιάφορη. Στην πραγματικότητα είναι ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Μεσογείου, και ο νοτιότερος σε ολόκληρη τη Βαλκανική χερσόνησο.
Γιατί είναι τόσο σημαντική
Η εξήγηση είναι γεωγραφική. Η λιμνοθάλασσα βρίσκεται ακριβώς πάνω στη μεταναστευτική οδό που συνδέει την Αφρική με την Ευρώπη: για πάρα πολλά είδη είναι η πρώτη στάση μετά τη διάσχιση της Μεσογείου, ή η τελευταία πριν τη διασχίσουν. Έτσι, σε μια μικρή έκταση γης συγκεντρώνεται μια πυκνότητα ορνιθοπανίδας που αλλού δεν υπάρχει.
Τα είδη που έχουν καταγραφεί ξεπερνούν τα διακόσια πενήντα: φλαμίνγκο, ερωδιοί, καλαμοκανάδες, ψαραετοί, πάπιες, παρυδάτια κάθε είδους. Η σύνθεση αλλάζει ριζικά με τις εποχές, και αυτό κάνει τη λιμνοθάλασσα ενδιαφέρουσα σε οποιαδήποτε περίοδο του χρόνου.
Ο χαμαιλέοντας
Η πιο γνωστή περιέργεια, ωστόσο, αφορά ένα ερπετό. Στην περιοχή της λιμνοθάλασσας ζει ένας πληθυσμός αφρικανικού χαμαιλέοντα, και είναι η μόνη μόνιμη παρουσία αυτού του είδους στην Ευρώπη. Το να τον εντοπίσετε κάθε άλλο παρά εύκολο είναι (καμουφλάρεται, είναι αργός και ντροπαλός), αλλά το να ξέρετε ότι είναι εκεί αλλάζει τον τρόπο που κοιτάζετε τους θάμνους γύρω από τα μονοπάτια.
Πώς να την επισκεφθείτε
Τη λιμνοθάλασσα τη γυρίζετε με τα πόδια, στα μονοπάτια που την περιτρέχουν, χωρίς καμία δυσκολία. Οι καλύτερες στιγμές είναι η αυγή και το αργό απόγευμα, όταν τα πουλιά είναι δραστήρια και το φως πάνω στο ακίνητο νερό είναι στα καλύτερά του. Τα κιάλια αλλάζουν εντελώς την εμπειρία: χωρίς αυτά, βλέπετε μακρινά σχήματα· με αυτά, βλέπετε τι υπάρχει πραγματικά.
Οι καλύτερες εποχές είναι η άνοιξη και το φθινόπωρο, όταν η μετανάστευση των πουλιών είναι έντονη. Το καλοκαίρι η δραστηριότητα μειώνεται και οι μεσημεριανές ώρες είναι αδύνατες, αλλά μια βόλτα στο ηλιοβασίλεμα παραμένει ευχάριστη, με το εντομοαπωθητικό στην τσέπη.
Ένα μοναδικό οικοσύστημα
Αξίζει να δείτε το σύνολο: αμμοθίνες, λιμνοθάλασσα, παραλία και το ακρωτήριο του Κάστρου του Ναυαρίνου αποτελούν ένα ενιαίο φυσικό σύστημα, προστατευόμενο από το ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000. Γι' αυτό η Βοϊδοκοιλιά δεν είναι οργανωμένη παραλία και η λιμνοθάλασσα δεν έχει κτίσματα, κάτι που αποτελεί σπάνια τύχη σε ένα τόσο όμορφο κομμάτι ακτής.
Πότε να παρατηρήσετε, και τι
Η σύνθεση της ορνιθοπανίδας αλλάζει με το ημερολόγιο, και βοηθά να ξέρετε τι να περιμένετε. Την άνοιξη περνούν τα αποδημητικά που κατευθύνονται βόρεια, συχνά σε μεγάλα σμήνη και για σύντομα διαστήματα: είναι η πιο εντυπωσιακή εποχή, αλλά και η πιο απρόβλεπτη. Το φθινόπωρο η διέλευση είναι πιο αραιή και κρατά περισσότερο.
Τον χειμώνα η λιμνοθάλασσα φιλοξενεί πληθυσμούς που διαχειμάζουν, με πάπιες και παρυδάτια που μένουν για μήνες· το καλοκαίρι η δραστηριότητα είναι περιορισμένη και τα επιδημητικά είδη αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος όσων βλέπετε. Το φλαμίνγκο, που είναι η εικόνα που συνδέεται με τη λιμνοθάλασσα, εμφανίζεται κάποιες περιόδους και άλλες όχι: δεν είναι εγγυημένο, και είναι σωστό να το ξέρετε από πριν.
Η Γιάλοβα, το χωριό
Το χωριό Γιάλοβα βρίσκεται στον κόλπο του Ναυαρίνου, λίγο πιο πέρα από τη λιμνοθάλασσα που φέρει το όνομά του. Είναι ένας μικρός οικισμός με παραλιακό μέτωπο και ταβέρνες πάνω στο νερό, που αναπτύχθηκε τις τελευταίες δεκαετίες ως βάση για όσους επισκέπτονται αυτό το κομμάτι της ακτής.
Είναι το φυσικό μέρος για μια στάση μετά από ένα πρωινό παρατήρησης πουλιών ή μια μέρα στη Βοϊδοκοιλιά: βρίσκεται ανάμεσα στα δύο, και η θέα στον κόλπο από τον παραλιακό δρόμο είναι από τις πιο ανοιχτές της περιοχής.
Μια εύθραυστη ισορροπία
Οι μεσογειακοί υγρότοποι είναι από τα περιβάλλοντα που υπέστησαν τις μεγαλύτερες απώλειες τον τελευταίο αιώνα, αφού αποξηράνθηκαν για να κερδηθεί αγροτική ή οικοδομήσιμη γη. Το ότι στη Γιάλοβα επιβιώνει ένας τόσο σημαντικός υγρότοπος, με την παραλία και τις αμμοθίνες ακόμη ανέπαφες μπροστά του, είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων και σχετικά πρόσφατων επιλογών προστασίας.
Για τον επισκέπτη αυτό μεταφράζεται σε λίγους κανόνες κοινής λογικής: μείνετε στα μονοπάτια, μην μπαίνετε στους καλαμιώνες, μην πετάτε drone πάνω από το νερό και κρατάτε τα σκυλιά με λουρί. Είναι αυτά ακριβώς που επιτρέπουν σε όποιον έρθει του χρόνου να δει ό,τι βλέπουμε εμείς τώρα.
Λίγα χιλιόμετρα από τη λιμνοθάλασσα
Από το σπίτι, η Γιάλοβα και η Βοϊδοκοιλιά απέχουν λίγα λεπτά με το αυτοκίνητο: ξεκινάτε την αυγή με τα κιάλια και γυρίζετε για πρωινό στον κήπο.
Και στο σπίτι θα βρείτε το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και το σαπούνι που φτιάχνουμε με τις ελιές του ελαιώνα μας.