Το Κάστρο του Ναυαρίνου: το φρούριο πάνω από τη Βοϊδοκοιλιά

Το Κάστρο του Ναυαρίνου στέκει στην κορυφή του βραχώδους ακρωτηρίου που κλείνει τη Βοϊδοκοιλιά από τα βόρεια, περίπου δέκα χιλιόμετρα από το σπίτι. Είναι ένα μεσαιωνικό φρούριο, και ο τρόπος που φτάνει κανείς ως εκεί είναι μέρος αυτού που το κάνει αξέχαστο: δεν υπάρχει δρόμος που να οδηγεί στα τείχη· ανεβαίνετε με τα πόδια από ένα μονοπάτι που ξεκινά από το επίπεδο της θάλασσας.

Η ανάβαση

Η διαδρομή δεν είναι μεγάλη, αλλά σε σημεία είναι απότομη και γίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου πάνω σε ασβεστολιθικό βράχο, γυαλισμένο από τα βήματα και γλιστερό στα πιο φθαρμένα σημεία. Χρειάζεστε κλειστά παπούτσια με σόλα που να πατάει καλά: οι σαγιονάρες, εδώ, είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να χαλάσετε τη μέρα σας. Χρειάζεστε επίσης νερό, γιατί σκιά κατά μήκος του μονοπατιού σχεδόν δεν υπάρχει.

Από την άλλη, η ανάβαση είναι αρκετά σύντομη ώστε να είναι εφικτή για όποιον έχει μια στοιχειώδη φυσική κατάσταση, ακόμη και για παιδιά, αρκεί να φορούν τα κατάλληλα παπούτσια, και κάθε στροφή του μονοπατιού χαρίζει ένα ακόμη κομμάτι θέας.

Τι βλέπετε από ψηλά

Μόλις φτάσετε στα τείχη, καταλαβαίνετε αμέσως γιατί χτίστηκε φρούριο ακριβώς εδώ. Από τη μία πλευρά ανοίγεται ο κόλπος του Ναυαρίνου, η μεγάλη απάνεμη θαλάσσια έκταση που έγραψε τη ναυτική ιστορία αυτής της ακτής. Από την άλλη απλώνεται η λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας με τα ρηχά νερά της, και ανάμεσά τους το τέλειο τόξο της Βοϊδοκοιλιάς, που από εδώ πάνω φαίνεται ολόκληρο. Στο βάθος, το ανοιχτό μπλε του Ιονίου Πελάγους.

Είναι ένα από εκείνα τα μέρη όπου η γεωγραφία εξηγεί την ιστορία καλύτερα από οποιαδήποτε ενημερωτική πινακίδα: όποιος έλεγχε αυτό το ακρωτήριο έλεγχε την πρόσβαση σε ένα από τα πιο ασφαλή φυσικά αγκυροβόλια της ανατολικής Μεσογείου.

Τα τείχη

Αυτό που σώζεται είναι ένα μεσαιωνικό οχυρωματικό συγκρότημα, με περίβολο και πύργους σε διάφορη κατάσταση διατήρησης. Δεν είναι ένα αναστηλωμένο κάστρο, οργανωμένο για επισκέπτες: είναι ένα ερείπιο μέσα σε ένα εξαιρετικό φυσικό τοπίο, και θέλει την ανάλογη προσοχή· μείνετε στις βατές διαδρομές και μην πλησιάζετε τις άκρες.

Πώς να οργανώσετε το πρωινό σας

Ο καλύτερος τρόπος να ζήσετε αυτή την εκδρομή είναι να τη συνδυάσετε με θάλασσα. Ξεκινάτε νωρίς από το σπίτι, ανεβαίνετε όσο ο αέρας είναι ακόμη δροσερός, μένετε στην κορυφή όσο χρειάζεται και κατεβαίνετε προς τη Βοϊδοκοιλιά καθώς ο ήλιος ανεβαίνει. Τότε το μπάνιο είναι πια κερδισμένο, και η παραλία είναι ακριβώς από κάτω.

Η σπηλιά στους πρόποδες των τειχών

Στην πλαγιά που βλέπει προς τη Βοϊδοκοιλιά, λίγο κάτω από το φρούριο, ανοίγεται μια μεγάλη φυσική κοιλότητα, γνωστή ως Σπήλαιο του Νέστορα. Η τοπική παράδοση τη συνδέει με την ομηρική αφήγηση, και αυτό είναι το όνομα που φέρει ακόμη και σήμερα στους οδηγούς και στις πινακίδες. Είναι ένα ευρύχωρο σπήλαιο, με ένα άνοιγμα που πλαισιώνει τον κόλπο από κάτω: όποιος ανεβαίνει στο κάστρο περνάει από κοντά, και η στάση προσθέτει μόλις λίγα λεπτά στη διαδρομή.

Όπως και σε όλο το υπόλοιπο ακρωτήριο, ισχύει ο κανόνας της προσοχής: το έδαφος είναι ανώμαλο και δεν υπάρχουν προστατευτικά κιγκλιδώματα, οπότε δεν είναι μέρος για να αφήσετε τα παιδιά να τρέχουν ελεύθερα.

Γιατί δύο κάστρα στον ίδιο κόλπο

Αυτό που συνήθως εκπλήσσει είναι ότι στον κόλπο του Ναυαρίνου υπάρχουν δύο κάστρα, ένα σε κάθε άκρη. Αυτό εδώ, το μεσαιωνικό στα βόρεια, είναι το παλαιότερο και οι Έλληνες το αποκαλούν Παλαιόκαστρο, το «παλιό κάστρο». Στη νότια άκρη, πάνω από την κωμόπολη της Πύλου, βρίσκεται αντίθετα το Νιόκαστρο, το «νέο κάστρο», που χτίστηκε από τους Οθωμανούς τον 16ο αιώνα.

Η εξήγηση βρίσκεται εξ ολοκλήρου στη γεωγραφία: ο κόλπος έχει δύο εισόδους, και όποιος ήθελε να ελέγχει την κίνηση έπρεπε να φρουρεί και τις δύο. Επισκεφθείτε και τα δύο κάστρα, ίσως σε διαφορετικές μέρες: είναι ο καλύτερος τρόπος να καταλάβετε γιατί αυτή η θάλασσα υπήρξε για αιώνες μήλον της έριδος.

Είναι η εκδρομή που, περισσότερο από κάθε άλλη σε ακτίνα δέκα χιλιομέτρων, αποδίδει την ουσία αυτής της γωνιάς της Μεσσηνίας: θάλασσα, λιμνοθάλασσα, πέτρα και μια μακραίωνη ιστορία, όλα ορατά από ένα μόνο σημείο.