Έντεκα χιλιόμετρα από το σπίτι, σε έναν λόφο κοντά στη Χώρα, βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της ηπειρωτικής Ελλάδας: το Ανάκτορο του Νέστορα. Δεν είναι εντυπωσιακός με τον τρόπο που είναι οι ναοί με τους όρθιους κίονες. Είναι κάτι διαφορετικό και, από ορισμένες απόψεις, πιο σπάνιο.
Τι βλέπετε στην πραγματικότητα
Αυτό που σώζεται είναι οι χαμηλοί τοίχοι του κτιρίου, ύψους λίγων δεκάδων εκατοστών, που σχεδιάζουν στο έδαφος ολόκληρη την κάτοψη του ανακτόρου. Διακρίνονται οι αποθήκες, οι διάδρομοι, οι βοηθητικοί χώροι και κυρίως το μεγάλο κεντρικό μέγαρο, η αίθουσα του θρόνου με την κυκλική εστία στο κέντρο. Περπατώντας στους υπερυψωμένους διαδρόμους, παρακολουθείτε τη διάταξη των χώρων σαν να διαβάζετε ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο σε φυσικό μέγεθος.
Είναι μια εμπειρία που θέλει λίγη φαντασία, αλλά σας δίνει κάτι που σχεδόν κανένας άλλος μυκηναϊκός χώρος δεν προσφέρει: να καταλάβετε πώς ήταν οργανωμένο, στην πράξη, ένα ανάκτορο της Εποχής του Χαλκού.
Ο Νέστορας της Οδύσσειας
Η παράδοση ταυτίζει αυτό το ανάκτορο με την κατοικία του Νέστορα, του ηλικιωμένου και σοφού βασιλιά της Πύλου που στην Οδύσσεια υποδέχεται τον Τηλέμαχο, ο οποίος ήρθε να μάθει νέα για τον πατέρα του, τον Οδυσσέα. Η ομηρική αφήγηση περιγράφει τη φιλοξενία, τη θυσία, το λουτρό που προσφέρεται στον ξένο: λεπτομέρειες που, όταν τις διαβάζετε κοιτάζοντας την πραγματική κάτοψη του κτιρίου, αποκτούν άλλο βάρος.
Οι πινακίδες που άλλαξαν τα πάντα
Η σημαντικότερη ανακάλυψη που έγινε εδώ, ωστόσο, δεν αφορά τον Όμηρο. Στις ανασκαφές που ξεκίνησαν στα τέλη της δεκαετίας του 1930 βρέθηκαν περισσότερες από χίλιες πήλινες πινακίδες με εγχάρακτη Γραμμική Β, τη συλλαβική γραφή των μυκηναϊκών ανακτόρων. Ήταν διοικητικά έγγραφα: απογραφές, καταγραφές αγαθών, κατάλογοι προσωπικού.
Αυτές οι πινακίδες, μαζί με εκείνες της Κνωσού, επέτρεψαν την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β και την απόδειξη ότι η γλώσσα που κατέγραφαν ήταν μια αρχαϊκή μορφή της ελληνικής. Ήταν ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της φιλολογίας του 20ού αιώνα και μετέθεσε αιώνες πίσω την τεκμηριωμένη ιστορία της ελληνικής γλώσσας. Το παράδοξο είναι ότι οι πινακίδες διασώθηκαν ακριβώς επειδή το ανάκτορο κάηκε: ο άψητος πηλός, ψημένος από τη φωτιά, έγινε άφθαρτος.
Οργάνωση της επίσκεψης
Ο χώρος καλύπτεται από ένα σύγχρονο προστατευτικό στέγαστρο, που προφυλάσσει τα ερείπια από τα καιρικά φαινόμενα και, κατ' επέκταση, τους επισκέπτες από τον ήλιο. Γι' αυτό είναι ένας από τους λίγους υπαίθριους προορισμούς της περιοχής που λειτουργούν καλά ακόμη και τις μεσημεριανές ώρες μιας καλοκαιρινής μέρας, όταν οι επισκέψεις στην υπόλοιπη Μεσσηνία γίνονται κουραστικές.
Μία ώρα και κάτι είναι ο σωστός χρόνος για να τον δείτε με την ησυχία σας. Στον ίδιο δήμο, στη Χώρα, βρίσκεται και το αρχαιολογικό μουσείο με τα ευρήματα των ανασκαφών: οι δύο επισκέψεις συνδυάζονται φυσικά στο ίδιο πρωινό.
Πώς να «διαβάσετε» τα ερείπια
Για να προσανατολιστείτε στην κάτοψη, καλό είναι να ξεκινήσετε από το κέντρο. Το μέγαρο είναι η μεγάλη ορθογώνια αίθουσα με την κυκλική εστία στη μέση και τα ίχνη των τεσσάρων κιόνων που στήριζαν τη στέγη: ήταν η τελετουργική καρδιά του ανακτόρου, η αίθουσα όπου ο βασιλιάς δεχόταν τους επισκέπτες. Γύρω του αναπτύσσονται οι βοηθητικοί χώροι, και αυτοί είναι που αφηγούνται τα πιο απτά πράγματα.
Υπάρχουν οι αποθήκες του λαδιού, που τις αναγνωρίζετε από τις σειρές των βάσεων για τα μεγάλα πιθάρια· υπάρχει το κελάρι όπου βρέθηκαν χιλιάδες κύπελλα στοιβαγμένα, σημάδι συμποσίων μεγάλης κλίμακας· υπάρχει ακόμη και ένας χώρος που έχει ταυτιστεί ως λουτρό, με τον λουτήρα ακόμη στη θέση του. Ένα μυκηναϊκό ανάκτορο ήταν πρώτα απ' όλα κέντρο συγκέντρωσης και αναδιανομής αγαθών, και η κάτοψη το δείχνει καθαρά.
Το μουσείο της Χώρας
Τα ευρήματα των ανασκαφών δεν φυλάσσονται στον χώρο αλλά στο αρχαιολογικό μουσείο της Χώρας, σε μικρή απόσταση. Είναι ένα μικρό μουσείο, που το βλέπετε σε λιγότερο από μία ώρα, και συμπληρώνει ωραία τον περίπατο ανάμεσα στα ερείπια: κεραμικά, μεταλλικά αντικείμενα, κτερίσματα από τους θολωτούς τάφους της περιοχής.
Αν έχετε χρόνο μόνο για το ένα από τα δύο, επισκεφθείτε τον αρχαιολογικό χώρο· αν κάνετε και τα δύο, με τη σειρά πρώτα ο χώρος και μετά το μουσείο, θα φύγετε με πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το τι ήταν αυτό το κομμάτι της Μεσσηνίας πριν από τρεις χιλιάδες τριακόσια χρόνια.
Έντεκα χιλιόμετρα ιστορίας
Το Navarino Greek House βρίσκεται ανάμεσα στη Μαραθόπολη και τον κόλπο του Ναυαρίνου: το Ανάκτορο του Νέστορα, η Πύλος και η Βοϊδοκοιλιά απέχουν όλα έως είκοσι λεπτά με το αυτοκίνητο.
Και στο σπίτι θα βρείτε το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και το σαπούνι που φτιάχνουμε με τις ελιές του ελαιώνα μας.